LEARNFORCLIMATE: Procesy uczenia się dla realizacji wielorakich celów polityki leśnej w kontekście stresu i zaburzeń klimatycznych
Kierownik projektu w Polsce: dr hab. Krzysztof Niedziałkowski, prof. IFiS PAN
Data rozpoczęcia projektu: 2022 r.
Data zakończenia projektu: 2026 r.
Finansowanie w Polsce: 
Celem międzynarodowego projektu LearnForClimate było zbadanie, w jaki sposób polityka leśna oraz osoby zarządzające lasami w Europie reagują na wyzwania związane ze zmianą klimatu. Jego celem było lepsze zrozumienie mechanizmów podejmowania decyzji w gospodarce leśnej oraz opracowanie narzędzi wspierających bardziej zrównoważone zarządzanie lasami, uwzględniające zarówno potrzeby środowiskowe, jak i społeczne oraz gospodarcze.
Jednym z najważniejszych osiągnięć projektu było zidentyfikowanie czynników, które wpływają na to, jak polityka leśna reaguje na nowe wyzwania – takie jak susze, pożary, gradacje owadów czy inne zaburzenia związane ze zmianą klimatu. Analiza doświadczeń czterech krajów europejskich (Niemiec, Polski, Szwecji i Słowenii) pokazała, że systemy polityki leśnej są stosunkowo stabilne, ale mogą się zmieniać pod wpływem silnych zakłóceń środowiskowych. W krajach dotkniętych poważnymi stratami, takich jak Niemcy czy Słowenia, nastąpiło wzmocnienie działań na rzecz ochrony przyrody i zwiększania odporności lasów. W Polsce zmiany miały raczej charakter stopniowy, natomiast Szwecja skupiła się na zwiększaniu produkcji biomasy drzewnej jako elementu polityki klimatycznej.
Projekt pozwolił także lepiej zrozumieć, jakie grupy interesów wpływają na kształtowanie polityki leśnej. W Polsce przez długi czas dominowała tzw. koalicja leśna, skupiona wokół tradycyjnego modelu gospodarowania lasami i produkcji drewna. W ostatnich latach coraz większą rolę zaczęły odgrywać jednak nowe grupy aktorów – organizacje ekologiczne oraz lokalne inicjatywy obywatelskie, które podkreślają znaczenie lasów dla jakości życia i oczekują większego udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących ich zarządzania.
Istotnym elementem badań było również poznanie sposobów reagowania właścicieli i zarządców lasów na zmiany klimatu i nowe wymagania polityki środowiskowej. Analizy pokazały, że decyzje podejmowane w gospodarce leśnej wynikają z różnych motywacji – ekonomicznych, instytucjonalnych oraz opartych na wartościach i przekonaniach. Na tej podstawie wyróżniono kilka typów postaw, takich jak „multifunkcjonaliści”, którzy starają się łączyć produkcję drewna z ochroną przyrody, czy „optymalizatorzy”, koncentrujący się głównie na efektywności ekonomicznej. Wyniki badań wskazują, że skuteczność polityk leśnych zależy w dużej mierze od tego, jak dobrze instrumenty polityczne odpowiadają na potrzeby i motywacje tych różnych grup.
Kolejnym ważnym rezultatem projektu było opracowanie nowych metod modelowania przyszłości lasów. Naukowcy połączyli dane ekologiczne z wiedzą o zachowaniach właścicieli i zarządców lasów oraz z analizą polityk publicznych. Dzięki temu możliwe było stworzenie realistycznych scenariuszy pokazujących, jak różne strategie zarządzania lasami mogą wpływać na produkcję drewna, magazynowanie węgla, bioróżnorodność oraz inne usługi ekosystemowe. Analizy te pokazały, że różne cele polityki leśnej – np. ochrona przyrody, adaptacja do zmian klimatu czy rozwój bioekonomii – mogą zarówno ze sobą współgrać, jak i wchodzić w konflikt, co wymaga świadomego podejmowania decyzji i poszukiwania kompromisów.
Projekt zbadał także procesy uczenia się w polityce leśnej – czyli to, w jaki sposób decydenci, naukowcy i interesariusze zmieniają swoje przekonania w odpowiedzi na nowe informacje i doświadczenia. Wyniki wskazują, że choć przekonania w polityce publicznej często są stabilne, istnieje potencjał do uczenia się poprzez współpracę między różnymi grupami aktorów. W ramach projektu opracowano również narzędzia wspierające takie procesy, w tym warsztaty między naukowcami, praktykami i decydentami oraz platformę internetową umożliwiającą wymianę wiedzy.
Projekt wniósł istotny wkład do badań nad polityką środowiskową i zarządzaniem lasami, łącząc podejścia z nauk społecznych i przyrodniczych. Pokazał, że skuteczne zarządzanie lasami w warunkach zmiany klimatu wymaga nie tylko wiedzy ekologicznej, ale także zrozumienia procesów społecznych, politycznych i ekonomicznych. Wyniki projektu mogą wspierać rozwój bardziej elastycznych i realistycznych strategii zarządzania lasami w Europie, pomagając lepiej godzić cele ochrony przyrody, adaptacji do zmian klimatu oraz wykorzystania zasobów leśnych.
Polskimi partnerami projektu był Instytut Filozofii i Socjologii PAN (kier. dr hab. Krzysztof Niedziałkowski) oraz Uniwersytet Rolniczy w Krakowie (kier. prof. dr hab. Jarosław Socha).
Link do strony głównej projektu LEARNFORCLIMATE: https://tinyurl.com/8fzpdu86
Projekt LEARNFORCLIMATE otrzymał wsparcie finansowe w ramach ERA-NET Cofund ForestValue ze strony Narodowego Centrum Nauki (UMO-2021/03/Y/HS6/00035) (działania polskich partnerów) oraz odpowiednich organizacji finansujących w Niemczech, Szwecji i Słowenii (partnerzy zagraniczni). Fundusz ForestValue jest wspierane finansowo przez Unię Europejską w ramach programu badawczo-innowacyjnego Horyzont 2020 (umowy grantowa Nr 773324).
Publikacje opublikowane dotychczas w ramach projektu:
- Niedziałkowski, K., Konczal, A. & Mielewczyk, M. 2025. ‘“Hands off our forests!” – The impact of the authoritarian rule on polish forest policy in the context of the European Green Deal’, Forest Policy and Economics 171, 103402. https://edepot.wur.nl/684978
- Sandström, A., Beland-Lindahl, K., Mielewczyk, M., Niedzialkowski, K., Nilsson, J., Malovrh, Š. P., … & Uhan, Z. (2025). Combating new challenges with old political solutions? Policy responses to climate change and climate-induced disturbances in European forests. Forest Policy and Economics, 178, 103561. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2025.103561
- Nasiri, V. et al. 2025. ‘Linking remotely sensed growth-related canopy attributes to interannual tree-ring width variations: A species-specific study using Sentinel optical and SAR time series’, ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing 221, 347–62. https://doi.org/10.1016/j.isprsjprs.2025.02.002
- Niedziałkowski K and Chmielewski P (2023) Challenging the dominant path of forest policy? Bottom-up, citizen forest management initiatives in a top-down governance context in Poland. Forest Policy and Economics 154: 103009. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2023.103009
- Nasiri V, Hawryło P, Janiec P, Socha J. (2023) Comparing Object-Based and Pixel-Based Machine Learning Models for Tree-Cutting Detection with PlanetScope Satellite Images: Exploring Model Generalization. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation 125: 103555. https://doi.org/10.1016/j.jag.2023.103555
Wybrane prezentacje wyników projektu na międzynarodowych konferencjach naukowych:
• Marcin Mielewczyk, Krzysztof Niedziałkowski, Aversion, Polarization and Decision-Making Deadlock in Forestry Policy – Assessing the Tentative (In)desirability of State Forests Holding in Poland from National Press Review and Micro-Identities Framework” – oral presentation on European Consortium for Political Research (ECPR) General Conference in Thessaloniki (Grecja) 26-29.08.2025.
• Krzysztof Niedziałkowski, Marcin Mielewczyk, Taking the road more often travelled? A systematic literature review of recommendations to respond to the impact of climate change on Polish forests IASNR European Hub Conference, Jagiellonian University, Kraków, Polska, 11-13.09.2025
• Jarosław Socha, Higher Site Productivity and Stand Age Increase Forest Susceptibility to Drought-Induced Mortality:Nationwide Modelling of Tree Mortality Risk, World Conference on Natural Resource Modeling (WCNRM), 9-12.06.2025, Kathmandu, Nepal
• Jarosław Socha, Paweł Hawryło, Luiza Tymińska-Czabańska, Jakub Talaga, Piotr Janiec, Vahid Nasiri, Nationwide modelling of the forest health and mortality risk by fusing airborne laser scanning data, satellite imagery and field inventory data. 9-13.09.2024, ForestSAT 2024, Rotorua, New Zeland
• K. Niedziałkowski, Forest policy responses to climate change – Implementation of the New EU Forest Strategy 2030 into the Polish forest policy, Konferencja Temporate forests in the Anthropocene, Instytut Biologii Ssaków PAN, 15-20.09.2024
• K. Niedziałkowski, “Hands off our forests!” – Responses to the EU’s climate change policies in the authoritarian policy context of the Polish forest management; Konferencja European Sociological Association, University of Porto (Portugalia), 26-31.08.2024
• M. Mielewczyk, “The urgency for some, generational change for others – how to combine the motivations and goals of climate activists with the knowledge of foresters in the task of adapting forests to climate change”, konferencja EASST “Making and doing transformations”, University of Amsterdam (Holandia), 15-20.07.2024
• K. Niedziałkowski, Forest policy responses to climate change: Advocacy coalitions, epistemic communities and the Implementation of the New EU Forest Strategy 2030 into the Polish forest policy, International Forest Policy Meeting, University of Helsinki (Finlandia), 9-13.04.2024;
• K. Niedziałkowski, Forest policy responses to climate change: Advocacy coalitions, epistemic communities and the Implementation of the New EU Forest Strategy 2030 into the Polish forest policy, II Konferencja Europejskiego Oddziału International Association for Society and Natural Resources, Wageningen University and Research (Holandia), 20-23.03.2024
• Niedziałkowski K. Challenging the dominant view on forest ecosystem services? Citizen forest management initiatives in Poland, Konferencja EcoServ Poznań, UAM w Poznaniu, 14-15.09.2023
• Niedziałkowski, K. Forest policy responses to climate change: Advocacy coalitions, epistemic communities and the Implementation of the New EU Forest Strategy 2030 into the Polish forest policy, Sympozjum “Enhancing sustainability through linking research on climate change and forest governance”, Uniwersytet w Heidelbergu (Niemcy), 12-13.10.2023
- classic-editor-remember:
- block-editor
