Wpływy jakości danych w międzynarodowych badaniach sondażowych na estymację postaw i zachowań politycznych
Kierownik projektu: prof. dr hab. Kazimierz M. Słomczyński
Data rozpoczęcia: 01.09.2026
Data zakończenia: 31.08.2029
Finansowanie: Narodowe Centrum Nauki, konkurs: OPUS 30
Numer projektu: 2025/59/B/HS6/01606
Opis projektu:
Międzynarodowe projekty badawcze – takie jak World Values Survey, European Social Survey, International Social Survey Programme, Eurobarometer wraz z jego odmianami w różnych częściach świata, a także inne – stanowią empiryczną podstawę do badania postaw i zachowań politycznych w wielu krajach i w różnych okresach. Projekty te tworzą zbiory danych, na których badacze rutynowo opierają swoje analizy dotyczące zadowolenia z demokracji, uczestnictwa politycznego oraz pokrewnych zjawisk. Jednak mimo powszechnego wykorzystania tych projektów w naukach społecznych, pomijane są istotne i systematyczne różnice w jakości danych z poszczególnych sondaży. Różnice te wynikają z wielu źródeł, w tym z odmiennego sposobu doboru prób ludności, jakości tłumaczeń i adaptacji kwestionariuszy, zakresu i rygoru kontroli pracy terenowej oraz jakości plików komputerowych. W praktyce badania prowadzone w różnych krajach – a nawet w ramach tego samego projektu w różnych latach – znacząco różnią się stopniem przestrzegania standardów metodologicznych.
W ostatnich latach problemy te dodatkowo się nasiliły. Zakłócenia związane z pandemią COVID-19, w tym nagłe przejście na tryby zdalnego kontaktu z respondentem, braki kadrowe oraz ograniczona możliwość nadzorowania pracy terenowej, zwiększyły międzykrajowe różnice jakości danych. Pomimo oczywistego znaczenia tych kwestii, wpływ jakości danych na wyniki badań empirycznych umykał i ciągle umyka uwadze badaczy. Kluczowym powodem jest to, że odpowiednie metadane – informacje o tym, jak przeprowadzono badania i w jakim stopniu są one rzetelne – są zazwyczaj rozproszone, niekompletne lub trudno dostępne. Ponadto, brak jest dobrze ugruntowanych procedur analitycznych umożliwiających uwzględnianie jakości danych w modelach statystycznych. W efekcie przyjmuje się milcząco, że wszystkie sondaże są równie wiarygodne – założenie, które w rzeczywistości nie posiada uzasadnienia w praktyce badawczej.
Prezentowany projekt podejmuje kluczowe wyzwanie uchylenia tego założenia poprzez opracowanie kompleksowych ram metodologicznych do pomiaru, dokumentowania i integrowania jakości danych sondażowych w analizach postaw i zachowań politycznych. Nawiązując do tradycji metodologicznych (Total Survey Error) oraz harmonizacji danych (Survey Data Recycling), projekt wprowadza rozbudowany zestaw wskaźników obejmujący trzy wymiary jakości sondaży: (1) projektowanie i realizację badania, w tym procedury doboru próby i kontroli pracy terenowej; (2) zgodność między dokumentacją badania a rzeczywistymi danymi; oraz (3) techniczną jakość plików, obejmującą duplikaty, braki danych i inne anomalie. Wskaźniki tego rodzaju zostaną zastosowane do zharmonizowanych zbiorów danych: Data1 (2013–2017), przygotowanego we wcześniejszych pracach, oraz Data2 (2022–2025), który zostanie opracowany w ramach projektu zgodnie z porównywalnymi zasadami metodologicznymi.
Celem projektu jest testowanie serii hipotez dotyczących struktury i ewolucji jakości badań, różnic między krajami i projektami oraz stopnia, w jakim jakość danych wpływa na kluczowe wyniki dotyczące postaw i zachowań politycznych. Analizy statystyczne będą łączyć modelowanie wielopoziomowe z innowacyjnymi procedurami – takimi jak wyodrębnianie wpływu błędów danych oraz ważenie badań zgodnie z ich jakością – aby ocenić, w jaki sposób jakość danych kształtuje wnioski empiryczne.
Oczekiwane rezultaty obejmują publicznie dostępny zbiór wskaźników jakości badań sondażowych, nowy zharmonizowany zbiór danych udostępniony w Harvard Dataverse, przewodnik użytkownika i interaktywny interfejs wspierający badaczy, a także publikacje w międzynarodowych czasopismach o wysokim wpływie oraz międzynarodowe warsztaty. Pokazując, kiedy, w jaki sposób i w jakim stopniu jakość danych wpływa na analizy postaw i zachowań politycznych, projekt znacząco zwiększy wiarygodność badań porównawczych oraz ustanowi nowe standardy przejrzystego i świadomego wykorzystania danych sondażowych.
- classic-editor-remember:
- block-editor
