Święta ustanowione przez parlament jako praktyki pamięci
Kierownik projektu: dr Marta Magdalena Karkowska
Data rozpoczęcia: 10. 12. 2024
Data zakończenia: 09. 06. 2026
Finansowanie Narodowe Centrum Nauki, konkurs Miniatura 8
numer projektu: 2024/08/X/HS3/01300
Opis projektu:
Do 2024 roku polski parlament (na podstawie ustaw i uchwał) ustanowił ponad pięćdziesiąt świąt cyklicznych. Większość z nich pojawiła się w kalendarzu oficjalnych obchodów w ostatnich dwóch dekadach. Te odgórne działania państwa i związane z nimi praktyki nie doczekały się jednak szerszych, całościowych opracowań dotyczących ani formalno-prawnych aspektów tego rodzaju działań, ani też pogłębionych badań porównawczych, wskazujących na faktyczne, różnorodne skutki przyjęcia regulacji.
W ramach projektu wypracowane zostaną wstępne ramy interpretacyjne i badawcze dotyczącego tych zagadnień. W tym celu w pierwszej kolejności zebrane, opisane i poddane analizie zostaną: historia wybranych upamiętnień i uhonorowań, pierwotne cele oraz uzasadnienia inicjatorów wybranych czterech upamiętnień (opisane w publicznie dostępnych źródłach), określony zostanie krąg podmiotów (osób, środowisk, instytucji) organizujących cykliczne obchody wybranych świąt, a także treści promowane w ich ramach. Szerszej analizie poddane zostaną praktyki związane z obchodami cyklicznych świąt. Następnie na podstawie tych analiz wytypowani zostaną przedstawiciele środowisk zaangażowanych w cykliczne obchody wskazanych świąt, z którymi przeprowadzane będą wywiady. Dobór rozmówców odbywać się będzie przy uwzględnieniu perspektyw różnych podmiotów instytucjonalnych i społecznych, tak indywidualnych jak i zbiorowych. Wywiady przeprowadzone zostaną z przedstawicielami instytucji rządowych, samorządowych, organizacji pozarządowych, w niektórych przypadkach z osobami prywatnymi. Pozyskane tak treści pozwolą określić cele, funkcje i role jakie pełniły w przeszłości i obecnie pełnią wybrane święta państwowe. Nie mniej ważne będzie uchwycenie ich zmienności w czasie, poddanie analizie interpretacji wydarzeń, treści czy symboli promowanych w trakcie obchodów lub z nimi wiązanych, określenie faktycznych rodzajów, zasięgów i siły oddziaływania omawianych tu praktyk, faktycznych (a nie tylko deklarowanych) celów obchodów.
Kryteria wyboru przykładów zdominowała potrzeba analizy najbardziej typowych lub charakterystycznych, a jednocześnie zróżnicowanych świąt. Ostatecznie wybrane zostały święta państwowe ustanowione zarówno w ostatnich latach, jak i te mających długie tradycje obchodów; nawiązujące do tradycji świeckich i religijnych; święta upamiętniające konkretne wydarzenia historyczne, honorujących wybrane idee, wartości lub grupy; wskazane (lub nie) jako dzień wolny od pracy (na podst. Dz. U. 1951 Nr 4 poz. 28). Podstawą doboru była też różna rozpoznawalność świąt. Kierując się tymi przesłankami wybrane zostały: Święto Chrztu Polski (Dz.U. 2019 poz. 656), Dzień Nauki Polskiej (Dz.U. 2020 poz. 181), święto państwowe 1 maja (Dz.U. 1950 poz. 157), Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego (Dz.U. 2009 poz. 1588). Przedstawiony katalog świąt państwowych nie jest zamknięty.
- classic-editor-remember:
- block-editor
