Style odpowiedzi w danych samoopisowych: konsekwencje, sposoby zapobiegania, źródła
Kierownik projektu: dr hab. Artur Pokropek
Data rozpoczęcia: 15. 09. 2020
Data zakończenia: 14. 09. 2024
Finansowanie Narodowe Centrum Nauki, konkurs OPUS 17
numer projektu: 2019/33/B/HS6/00937
Opis projektu:
Wszyscy znamy testy osobowości lub ankiety, gdzie jesteśmy pytani o swoje zainteresowania lub np. przekonania polityczne. Zwykle takie pytania zadawane są w łatwym do zrozumienia formacie, gdzie jesteśmy proszeni o zaznaczenie jak bardzo lubimy (lub nie) pewną rzecz lub jak bardzo zgadzamy się (lub nie) z danym stwierdzeniem. Niezaprzeczalny urok tej formy pytań jest podzielany również przez wielu naukowców na cały świecie. Tak zwane skale szacunkowe (formalna nazwa pytań zgadzam się-nie zgadzam się) są używane w wielu dziedzinach nauk, nie tylko w naukach społecznych, ale także w medycynie czy naukach technicznych. Skale takie są nie tylko efektywne i wszechstronne w użyciu, ale również dostarczają trafnych wyników, które poszerzają nasze zrozumienie świata społecznego (i nie tylko).
Jednakże, pomimo ogromnych zalet metody te nie są wolne od zagrożeń, które mogą ograniczyć trafność uzyskanych rezultatów. Pomiędzy takimi zagrożeniami jednym z najbardziej poważnych są sytuacje, gdy respondenci nie odpowiadają na zadane pytania, ale robią coś innego, przynajmniej w jakiejś części ankiety. To “coś innego” może być odpowiadaniem totalnie na chybił-trafił, wybieraniem cały czas jednej odpowiedzi lub ograniczaniem swoich odpowiedzi do jednej lub dwóch podanych opcji. Tak więc, ktoś może zakreślić w ankiecie wszystkie odpowiedzi “zgadzam się” i zakończyć odpowiadanie lub też ograniczyć się tylko do odpowiadania “zgadzam się” lub „nie zgadzam się”. Takie odpowiadanie nazywa się “stylem odpowiadania”, a definiuje się je jako “tendencję do nadużywania pewnej opcji odpowiedzi niezależnie od treści pytania”. Takie odpowiadanie jest uważane za bardzo poważne zagrożenie trafności rezultatów badan naukowych. Pomimo popularności badan z użyciem skal szacunkowych dokładne konsekwencje stylów odpowiedzi nie są znane. Co więcej, wciąż mało wiadomo jak mierzyć obecność stylów odpowiedzi w danych i jak kontrolować ich wpływ. Wreszcie, nie wiadomo do końca skąd biorą się style odpowiedzi i dlaczego ludzie decydują się odpowiadać w ten sposób.
Niniejszy projekt ma na celu udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania. W ramach udzielonego wsparcia grantowego stawiamy sobie za cel ustalenie konsekwencji, znalezienia sposób kontroli oraz ustalenia źródeł stylów odpowiedzi. By ten cel osiągnąć, użyjemy wielu metod naukowych. Przede wszystkim, oprzemy się na metodach symulacyjnych, dzięki którym będziemy mogli przetestować hipotezy dotyczące różnego natężenia różnych stylów odpowiedzi i ich konsekwencji dla rezultatów badań. Co więcej, będziemy poszukiwać statystycznych sposobów kontroli stylów odpowiedzi. Wiele takich metod zostało zaproponowanych, ale wciąż nie dokonano ich systematycznego porównania. Celem znalezienia najlepszych metod przeprowadzimy badania symulacyjne, jak również będziemy analizować dane z dużych międzynarodowych projektów badawczych (tak zwane dane zastane). Będziemy również generować nowe dane, pochodzące z serii eksperymentów. Planujemy manipulować m.in. charakterystykami skal (np. liczbą kategorii odpowiedzi), jak również trudnością zadania, motywacją badanych, jak i ich skupieniem. Ponadto, zamierzamy również mierzyć zdolności poznawcze badanych, wszystko, by znaleźć przyczyny stylów odpowiedzi. Mamy nadzieję, że nasz projekt znacząco zwiększy nasze rozumienie stylów odpowiedzi i umożliwi ich lepszą kontrolę w statystycznych analizach
- classic-editor-remember:
- block-editor
