Stworzenie i walidacja sprawdzianów uwagi nowego typu w języku polskim
Kierownik projektu:
Data rozpoczęcia: 10.10.2024
Data zakończenia: 09.10.2025
Finansowanie: Narodowe Centrum Nauki, konkurs: MINIATURA 8
numer projektu: 2024/08/X/HS6/00672
Opis projektu:
Ankiety i kwestionariusze są jedną z podstawowych metod zbierania danych w szeroko pojętych naukach społecznych. Dzięki rozwojowi pomiarów online są one coraz częściej wykorzystywane, ze względu na niski koszt i szybkie zbieranie danych. Jednak pojawiają się obawy o jakość takich danych, wynikające z tzw. nieuważnego odpowiadania lub niedostatecznego zaangażowania respondentów (C/IER; Johnson, 2005). Obecność C/IER w danych stanowi poważny problem, który może zniekształcać wnioski badawcze (np. DeSimone et al., 2018; Maniaci & Rogge, 2014; Voss, 2023).
Jednym z obiecujących rozwiązań są sprawdziany uwagi (Oppenheimer et al., 2009). Są to zadania lub pytania dodawane do ankiet, które mają wykrywać nieuważnych respondentów, np. ‘Jeśli to przeczytałeś, zaznacz “Zdecydowanie się zgadzam”. Zareagowanie inaczej niż oczekiwano jest uznawane za dowód nieuwagi (Abbey & Melo, 2017). Mimo prostoty tej metody, okazuje się, że aż do 50% uczestników może nie zaliczyć takich sprawdzianów z innych powodów niż nieuwaga, np. z powodu celowego nieprzestrzegania instrukcji lub negatywnej reakcji na te sprawdziany (Gummer et al., 2021). Niemniej, sprawdziany uwagi są zbyt łatwe w użyciu, by je całkowicie odrzucać (Ward & Meade, 2023).
Ostatnie badania sugerują, że subtelne sprawdziany uwagi mogą zredukować negatywne efekty i poprawić skuteczność wykrywania C/IER (Kay & Saucier, 2023). Subtelne sprawdziany są formułowane tak, aby minimalizować fałszywe wyniki pozytywne i zmniejszyć konfuzję uczestników (Curran & Hauser, 2019). Dzielą się na pytania z wysoką i niską częstością zgody, np. “Lubię robić rzeczy, które sprawiają mi przyjemność” (wysoka) i “Nigdy nie odczuwałem zazdrości” (niska).
Projekt ma na celu opracowanie i walidację bazy subtelnych sprawdzianów uwagi w języku polskim. Część pytań zostanie przetłumaczona, a inne stworzone od podstaw, by lepiej pasowały do polskiego kontekstu. Walidacja zostanie przeprowadzona w serii badań jakościowych i ilościowych, które zweryfikują, czy pytania mają rozkłady zgodne z oczekiwaniami oraz jakie reakcje wywołują u uczestników. Nowe pytania będą również testowane w różnych grupach badawczych: członkach paneli online, uczestnikach rekrutowanych przez media społecznościowe oraz studentach, co pozwoli sprawdzić ich skuteczność w różnych populacjach respondentów.
Projekt zakończy się krótkim pobytem badawczym w grupie prof. Tobiasa Gummera w instytucie GESIS w Mannheim, gdzie omówione zostaną wyniki badań oraz zebrane opinie dotyczące przyszłych projektów badawczych.
- classic-editor-remember:
- block-editor
