Seminarium z cyklu Modele i aspekty podmiotowości

Szanowni Państwo,
zapraszamy na kolejne seminarium z cyklu Modele i aspekty podmiotowości, dotyczące współczesnych redefinicji podmiotu i przemian w jego pojmowaniu.
Na seminarium omawiamy poszczególne kwestie w odwołaniu do aktualnego stanu badań i wybranych publikacji. Interesują nas perspektywy badawcze – dziedziny, zagadnienia, przedmioty badań, które aktualnie budzą spory, bywają kontrowersyjne lub są kwestionowane w ramach humanistyki i nauk społecznych.

Seminarium w bieżącym roku akademickim dotyczy zagadnień antropologicznych, a celem spotkań jest dookreślenie czterech wybranych pojęć słownika filozoficznego: jedności i wielości oraz jednorodności i różnorodności w kontekście antropologii filozoficznej. Pytamy, co pozwoliłoby uzgodnić jedność osobową i zarazem złożoność osobowej tożsamości, zakładaną jedność gatunku ludzkiego i antropologicznego wyposażenia oraz relatywne zróżnicowanie (kulturowe, historyczne, geograficzne, organiczne) jego poszczególnych realizacji, spójność domniemanych struktur źródłowych oraz zróżnicowanie ich przejawów. Będziemy rozważać aspekty empiryczne i transcendentalne antropologii filozoficznej.

Zapraszamy Państwa na najbliższe seminarium:
27 marca br. (11:30-13:30, online – Zoom)
dr Anna Borowicz (Uniwersytet Gdański) przedstawi referat
Krytyka intencjonalności Edmunda Husserla we wczesnych pracach
Emmanuela Levinasa i Jacques’a Derridy.

Link i dane do logowania:
https:/zoom.usj/96675511255pwd=PhblrwTzpBWiWAKtkPDbaRNshb8m8W.1

Identyfikator spotkania: 966 7551 1255
Kod dostępu: 314356

Konspekt referatu dołączamy poniżej i serdecznie zapraszamy do udziału.

Maria Gołębiewska
maria.golebiewska@ifispan.edu.pl
Anna Martin
anna.martin@ifispan.edu.pl

Anna Borowicz

Krytyka intencjonalności Edmunda Husserla
we wczesnych pracach Emmanuela Levinasa i Jacques’a Derridy

Krytyka intencjonalności w pracach doktorskich Emmanuela Levinasa i Jacques’a Derridy jest pierwszą zapowiedzią ich późniejszych poszukiwań filozoficznych, dotyczących dwóch ważnych propozycji przekroczenia fenomenologii transcendentalnej w II połowie XX wieku i na początku obecnego stulecia. W swoim referacie skupię się na analizie i interpretacji rozprawy doktorskiej Emmanuela Levinasa La théorie de l’intuition dans la phénoménologie de Husserl (1930) oraz dwóch prac Jacques’a Derridy: dysertacji Le problème de la genèse dans la philosophie de Husserl (1953-1954) i książki L’origine de la géométrie, de Husserl. Introduction et traduction (1962).

Praca doktorska Levinasa ujmuje zagadnienie intencjonalności w kontekście szerszego zagadnienia intuicji, umożliwiającej przejście od nastawienia naturalnego do fenomenologicznego, dokonywanie redukcji oraz konstytucji sensu. Warto ją przypomnieć ze względu na przeprowadzoną tam krytykę jednostronnie teoretycznego ujęcia intuicji przez Husserla. Według Levinasa Husserl, rozpatrując kwestię intuicji, nie uwolnił się od wpływu ówczesnej metodologii nauk szczegółowych. Rozprawa, pozytywnie odnosząc się do egzystencjalnej analityki jestestwa Martina Heideggera, kończy się niesprecyzowanym jeszcze bliżej wezwaniem do uwzględnienia etycznego wymiaru intuicji. W książce tej na uwagę zasługują przedzałożenia francuskiej filozofii refleksyjnej i bergsonizmu na temat intuicji, które wywierają wpływ na sposób problematyzowania przez Levinasa zagadnień, choć nie pojawiają się one bezpośrednio w jego interpretacji myśli Husserla. Jednak porównuje on pojęcie intuicji u Henri Bergsona i Edmunda Husserla.

W przywołanych tu pracach Derridy przeformułowanie husserlowskiego ujęcia intencjonalności ma na celu przejście od konstytucji sensu w świadomości do syntezy transcendentnego bytu i sensu. Przeformułowanie to jest początkiem metody dekonstrukcji. Z kolei we wprowadzeniu do tekstu O pochodzeniu geometrii istotna okazuje się ponadto krytyka husserlowskiego ujęcia języka i historyczności, prezentowanego w Ideach I i w Kryzysie nauk europejskich. Krytykę tę można uznać za przygotowanie, między innymi, derridiańskiego projektu gramatologii.

W referacie zatem omówię zapowiedzi późniejszego rozwoju koncepcji Levinasa i Derridy, obecne w ich wczesnych pracach, mające swe źródła w fenomenologii Husserla. Zapytam też o możliwości odmiennych kontynuacji, prezentowanej tam, krytyki Husserla.

Proponowane lektury

Jacques Derrida, L’origine de la géométrie, de Husserl. Introduction et traduction, Paris, PUF, 1962.

Jacques Derrida, Edmund Husserl’s ”Origin of Geometry”: An Introduction, przeł. J. P. Leavey Jr., Lincoln – London, University of Nebraska Press, 1989.
https://monoskop.org/Jacques_Derrida

Jacques Derrida, Le problème de la genèse dans la philosophie de Husserl, Paris, PUF, 1990.
https://archive.org/details/leproblemedelage0000derr

Edmund Husserl, O pochodzeniu geometrii, przeł. Z. Krasnodębski, w: Wokół fundamentalizmu epistemologicznego, red. S. Czerniak, J. Rolewski, Warszawa, Wydawnictwo IFiS PAN, 1991, s. 9-37.

Emmanuel Levinas, La théorie de l’intuition dans la phénoménologie de Husserl, Paris, Alcan, 1930.

Emmanuel Levinas, The Theory of Intuition in Husserl’s Phenomenology, przeł. A. Orianne, Evanston, Northwestern University Press, 1973.
https://monoskop.org/Emmanuel_Levinas

classic-editor-remember:

block-editor