Polskie Państwo Podziemne wobec Holokaustu

Kierownik projektu: dr hab. Dariusz Libionka, prof. IFiS PAN
Data rozpoczęcia: 01. 07. 2015
Data zakończenia: 12. 07. 2018
Finansowanie Narodowe Centrum Nauki, konkurs OPUS 8
numer projektu: 2014/15/B/HS3/02484

Opis projektu:
Cel prowadzonych badań/hipoteza badawcza
Celem badań jest przygotowanie naukowej monografii poświęconej reakcjom cywilnych i wojskowych struktur Polskiego Państwa Podziemnego (Armia Krajowa, Delegatura Rządu) na eksterminację Żydów dokonującą się na okupowanych ziemiach polskich, ze szczególnym uwzględnieniem Generalnego Gubernatorstwa i okresu 1942–1944. Przedmiotem analiz będą m.in. reakcje na kolejne etapy antyżydowskiej polityki wdrażanej przez okupanta w GG i na ziemiach wcielonych do Rzeszy, zwłaszcza w obliczu tzw. akcji likwidacyjnych na przestrzeni 1942 r., postrzeganie przejawów oporu w gettach i obozach, traktowanie partyzantki żydowskiej, a wreszcie wszelkie formy udzielania pomocy Żydom ze strony polskiego podziemia.

Stan wiedzy na temat stanowiska Polskiego Państwa Podziemnego wobec eksterminacji Żydów jest niepełny. Krytycznej weryfikacji wymagają zarówno ustalenia pochodzące sprzed 1989 r., jak również wiele formułowanych obecnie ocen i opinii, nie popartych rzetelnymi badaniami źródłowymi. Konieczne jest pogłębienie analiz odnoszących się do działań Komendy Głównej AK i centralnych struktur Delegatury Rządu, a przede wszystkim rozszerzenie badań na słabo dotąd rozpoznane terenowe struktury konspiracyjne. Pozwoli to nie tylko na dokonanie zasadniczych uzupełnień, lecz przede wszystkim na ukazanie opisywanych zagadnień w całej ich złożoności.Zastosowana metoda badawcza/metodyka
Punktem wyjścia moich badań będzie analiza pozostawionej przez struktury Polskiego Państwa Podziemnego oraz organizacje konspiracyjne (zarówno nacjonalistyczne, jak i komunistyczne) dokumentacji z lat 1939–1945, rozproszonej w archiwach krajowych i zagranicznych. W większym aniżeli dotąd stopniu zostaną wykorzystane akta śledztw i procesów przeciwko członkom podziemia, stanowiące przedmiot ostrych kontrowersji wśród badaczy. Równie ważnym materiałem, choć o charakterze uzupełniającym, będą polskie i żydowskie relacje i wspomnienia.

Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki, cywilizacji, społeczeństwa
Postawa struktur Polskiego Państwa Podziemnego, zwłaszcza ZWZ-AK, w obliczu Zagłady stanowi jedno z najszerzej dyskutowanych zagadnień dotyczących stosunków polsko-żydowskich w XX wieku. Brak całościowego opracowania tematu skutkuje powielaniem, zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami, licznych błędów i uproszczeń. Przygotowywane przeze mnie opracowanie, zawierające rzeczową prezentację faktów i ich historycznego kontekstu, ma szansę przyczynić się do zasadniczej zmiany tego stanu rzeczy.

classic-editor-remember:

block-editor