Metodologiczne Inspiracje 2026: Badania Ilościowe w Naukach Społecznych – Wyzwania i Problemy

Uczestnicy konferencji stojacy rpzed Pałacem w Jablonnie

W dniach 21–22 września 2026 roku w Jabłonnie koło Warszawy odbyła się konferencja „Metodologiczne Inspiracje 2026: Badania Ilościowe w Naukach Społecznych – Wyzwania i Problemy”, współorganizowana przez Komitet Socjologii PAN oraz Zespół Badań Struktury Społecznej IFiS PAN. Była to już siódma konferencja z cyklu „Metodologiczne Inspiracje”.

Zakres prezentowanych referatów dobrze odzwierciedlał kierunki współczesnych przemian metodologii badań społecznych. Obok klasycznych problemów pomiaru, reprezentatywności i jakości danych pojawiały się propozycje nowych wskaźników i sposobów operacjonalizacji zjawisk społecznych, zagadnienia związane z organizacją i techniką realizacji badań, integracją różnych źródeł danych oraz rozwojem metod analizy danych tekstowych.

W wielu referatach ważną rolę odgrywały sztuczna inteligencja i modele językowe. Pojawiały się one w różnych funkcjach i na różnych etapach procesu badawczego – m.in. przy kodowaniu danych, analizie tekstów, wykorzystaniu danych syntetycznych oraz predykcyjnym odtwarzaniu odpowiedzi. Dyskutowano przy tym nie tylko o możliwościach takich rozwiązań, lecz także o ich ograniczeniach, sposobach walidacji oraz znaczeniu wiedzy i kontroli badacza.

Istotną część programu stanowiły także propozycje nowych miar i narzędzi pomiarowych oraz dyskusje nad sposobami prowadzenia badań. Dotyczyły one m.in. konstrukcji nowych indeksów, ważenia danych panelowych, wykrywania nieuważnego odpowiadania na pytania ankietowe, zmian techniki zbierania danych oraz projektowania i walidacji narzędzi badawczych.

Mimo pojawienia się nowych źródeł danych i metod analizy wiele wystąpień powracało więc do podstawowych problemów metodologicznych: jak konstruować trafne miary, jak sposób zbierania i przetwarzania danych wpływa na wyniki oraz jak oceniać ich jakość i porównywalność?

Konferencja pokazała, że rozwój metodologii badań ilościowych dokonuje się zarówno poprzez doskonalenie istniejących sposobów pomiaru i organizacji badań, jak i poprzez wykorzystywanie nowych źródeł danych oraz narzędzi analitycznych. Coraz częściej oznacza to również łączenie metod statystycznych i obliczeniowych z wiedzą o przedmiocie badania oraz kontrolą badacza nad procesem badawczym.

W konferencji uczestniczyło ponad 40 osób.

Informacje o wcześniejszych edycjach konferencji oraz kolejnych inicjatywach organizowanych w ramach cyklu „Metodologiczne Inspiracje” można znaleźć na stronie metody.ifispan.pl