EthAn: Analiza Etosu

Kierowniczka projektu: dr hab. Katarzyna Budzyńska
Data rozpoczęcia: 12. 05. 2016
Data zakończenia: 11. 05. 2021
Finansowanie Narodowe Centrum Nauki, konkurs HARMONIA 7
numer projektu: 2015/18/M/HS1/00620

1. Jan mówi, Jestem wiarygodny (kolista struktura etotyczna)
2. Tusk mówi, Panie premierze, przykro mi, ale widać nie do końca został pan przygotowany w temacie zdrowia, bo akurat składki w wydatkach NFZ to jest blisko 99%. (struktura ataku na etos)
3. Profesor Ron Eccles, z Centrum Zdrowia na uniwersytecie w Cardiff, mówi, Istnieje wiele nieporozumień dotyczących tego czym się różni grypa od przeziębienia. (struktura wspierania etosu)

Szczególny status etosu był rozpoznawany już od samych początków filozoficznej refleksji nad komunikacją i językiem. Współcześnie, natura etosu jest intensywnie badana w ramach retoryki, epistemologii i sztucznej inteligencji, jadnakże dyscypliny te nie koncentrują się specjalnie na formalnych aspektach etosu. Z drugiej strony, teorie interesujące się strukturami komunikacyjnymi, takie jak logika czy teoria argumentacji, nie badają natury etosu w systematyczny sposób. Przykładowo, kolistość struktury (1) jest tu tłumaczona jako błąd kolistego rozumowania (“Jestem wiarygodny, bo jestem wiarygodny”), to znaczy, że jest przyporządkowana przede wszystkim do struktur logosu a nie etosu. W efekcie, nie dysponujemy narzędziami,
które umożliwiałyby analizowanie sposobów, w jaki ludzie wyrażają w języku naturalnym wiarygodność i zaufanie do innych uczestników komunikacji. Projekt EthAn stawia sobie za cel wypełnienie tej luki i opracowanie metodologii do analizy struktur etotycznych. Przyjmujemy w projekcie następujące hipotezy badawcze:

HB1: Struktury etotyczne są niezależne, choć często związane ze strukturami logosu. Teorie struktur komunikacyjnych, takie jak teoria argumentacji, skupiają się na strukturach etotycznych, które są zależne od logosu (tak jak np. argument z pozycji wiedzy). Z drugiej strony, podejścia zorientowanie na rzeczywistą praktykę komunikacyjną, takie jak retoryka, rozpoznają, że etos może być używany na swoich własnych zasadach. W projekcie “Strategie Retoryczne w Dialogu” (OPUS 2, NCN) zaprezentowaliśmy wstępne wyniki, które wskazują, że struktury etotyczne mogą być całkowicie niezależne od struktur logosu.

HB2: Wiele własności struktur etotycznych nie może być wyjaśniona w izolacji od ich dialektycznego kontekstu. Podstawowym środowiskiem dla etosu nie jest jego argumentacyjny, ale raczej dialogowy kontekst. Przykładowo, we wspomnianym wyżej projekcie OPUS 2 zostało pokazane, że niektóre etotyczne strategie, takie jak argument ad hominem (tzn. atak na charakter oponenta), nie są w ogóle argumentacjami (w sensie struktur inferencyjnych), tzn. strukturami przesłanka- wniosek, ale schematami dialogowymi, tzn. strukturami lokucja-lokucja.

HB3: Techniki określane jako argumenty ad mają komponent etotyczny. W literaturze, argumenty ad są typowo utożsamiane nie z etosem, ale z patosem, czyli z oddziaływaniem na emocje audytorium. Przykładowo, argument ad baculum “Oddaj mi pieniądze albo cię zabije” jest przedstawiany jako technika mająca na celu przestraszenie odbiorcy i spowodowanie, że w efekcie wykona on żądanie nadawcy. Jak zostało pokazane w projekcie OPUS 2, ta technika w dużym stopniu zależy jednak od etosu, gdyż groźba “Zabiję cię” ma na celu nadanie upoważnienia mówcy do wykonania skutecznego rozkazu “Oddaj mi pieniądze”. Hipoteza ta utrzymuje, że inne “ad” argumenty, takie jak ad vanitatem (odwołanie do wstydu) czy ad ignorantiam (odwołanie do braku wiedzy), podzielają ten silnie etotyczny charakter.

classic-editor-remember:

block-editor